Αντισυνταγματικές εισφορές στο Ταμείο Χηρών και Ορφανών για δημοσίους υπαλλήλους (π.χ. νοσηλευτές)

Posted in Ανακοινώσεις

ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗ*

Με βάση νέα νομοθετική ρύθμιση του 2012, η οποία ισχύει από 1.1.2013 οι περιοδικές εισφορές υπαλλήλου στο Ταμείο Χηρών και Ορφανών δεν επιστρέφονται. Αυτή η ρύθμιση περιλαμβάνει τους ελεύθερους, τους διαζευγμένους και αυτούς που ο/η σύζυγός έχει αποβιώσει.

Πέρα από το κατά πόσο αυτό είναι συνταγματικά θεμιτό γεννάται αυτοφυώς το ερώτημα για ποιο λόγο οι πιο πάνω κατηγορίες εν ενεργεία υπαλλήλων να συνεχίζουν να υπόκεινται σε εισφορές υπέρ του Ταμείου Χηρών και Ορφανών, καθώς, ως έχουν τα πράγματα, πληρώνουν εισφορές τις οποίες δεν θα πάρουν πίσω ποτέ και οι οποίες καταβάλλονται χωρίς κανένα ανταποδοτικό έρεισμα και δικαιολογητική βάση.

Τούτο εκτιμώ ότι συνιστά μέγιστη νομοθετική παραδοξότητα, η οποία δεν είναι ανεκτή ούτε από το Σύνταγμα αλλά ούτε και από το κοινοτικό κεκτημένο, το οποίο είναι υπεράνω του Συντάγματος, στη βάση της προστασίας της περιουσίας, σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος, δοθέντος ότι στην απόφαση Ζουμπουλίδης κατά Ελλάδας (Νο 2) no 36963/2006 ημ. 25ης Ιουνίου 2009, παρ. 35 υπογραμμίσθηκε ότι: «Πράγματι, μόνο το δημοσιονομικό συμφέρον του Δημοσίου δεν μπορεί να αφομοιωθεί συλλήβδην σε ένα γενικότερο δημόσιο συμφέρον, το οποίο θα δικαιολογούσε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση την παραβίαση των δικαιωμάτων του πολίτη», 22-5-2008, Μεϊδάνης κατά Ελλάδος, §§ 30-31, Διοικητική Δίκη 2008, σελ. 704, VARNIMA Corporation International S.A. κατά Ελλάδος, no 48906/2006, § 33.

Περαιτέρω, σημειώνοντας ότι η Ελλαδική νομολογία κρίθηκε ως μητέρα τροφός της Κυπριακής νομολογίας (Ζίττη v. Κυπριακής Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 394) παραπέμπω στην απόφαση 90/2013 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης στην οποία λέχθηκε ότι δεν μπορεί να τίθεται στο περιθώριο ο άνθρωπος και να μετατρέπεται ως μέσο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού της περιστολής των κρατικών δαπανών, όπως και στην απόφαση 37/2013 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου στην οποία αναφέρθηκε ότι «πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν συγκεκριμένα πρόσωπα, των οποίων η ζωή ανατρέπεται άρδην και τα οποία θυσιάζονται, χάριν των οικονομικών στοχεύσεων της Κυβέρνησης και της περιστολής των κρατικών δαπανών, που αναγορεύονται σε σκοπούς υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος, θέτοντας στο περιθώριο τον άνθρωπο ή μετατρέποντας αυτόν σε μέσο προς επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού».

Ως προς το ότι η επιστροφή των διαχρονικών εισφορών τους στο ταμείο χηρών και ορφανών ήταν και έντοκη, σημειώνω ότι ο τόκος εξ ορισμού έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της ζημιάς από στέρηση περιουσιακών στοιχείων (ΣτΕΟλ 2191/2014, ΣτΕΟλ 2190/2014, Επιθεώρηση Δημοσίου Διοικητικού Δικαίου, Τόμος 58, σελ. 946) ή όπως λέχθηκε στην απόφαση του ΔΕΕ C-271/91, ημ. 2.8.1993, Marshall [1993] ECR Ι-4367, σκέψη 32, στην αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη ο δικαιούχος της αποζημιώσεως, λόγω της παρόδου του χρόνου μέχρι την πραγματική καταβολή του επιδικασθέντος κεφαλαίου αλλά και ότι ο τόκος αποτελεί το εκ του νόμου κατ’ αποκοπήν οφειλόμενο, επί καθυστερήσεως χρηματικής παροχής, ποσό διαφυγόντος κέρδους (Ολομέλεια Αρείου Πάγου 1/1997, Νομικό Βήμα, 1998, Τόμος 46, σελ. 17 και Ελληνική Δικαιοσύνη, 1997, Τόμος 38, σελ. 534, κ.α.).

Σχετικά σημειώνω ότι σύμφωνα με την αρχή «της απαγόρευσης κοινωνικής οπισθοδρόμησης» (Τραυλού - Τζανετάτου, Εργατικό Δίκαιο και Πολιτική, 1986, σ. 109) ο νομοθέτης δεν μπορεί με τρόπο αυθαίρετο και αιφνιδιαστικό να ανατρέπει ή να τροποποιεί επί τα χείρω ρυθμίσεις που αφορούν κοινωνικοασφαλιστικά ή εργασιακά δικαιώματα, πολλώ μάλλον όταν αυτά υπάγονται στο πεδίο προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων.

*Δικηγόρος